Studiedag IBP over Levende Geloofsgemeenschappen in Vlaanderen

In de afgelopen twee jaar nam onze voorzitter Bert Roebben namens het IKKS deel aan het onderzoeksproject “Levende geloofsgemeenschappen in Vlaanderen” (uitgevoerd in opdracht van het IPB, het Interdiocesaan Pastoraal Beraad). In dit onderzoek werd gepeild naar een antwoord op de vraag of en hoe liturgie, verkondiging en diaconie al dan niet bijdragen tot de vitaliteit van een (territoriale of categoriale) geloofsgemeenschap. Tijdens het symposium van 24 oktober 2015 aan de KU Leuven pleitte onze voorzitter in zijn reflecties bij het thema “Verkondiging” voor een vernieuwde impuls aan de religieuze volwassenenvorming. In een post-seculiere samenleving verwachten mensen die bewust voor een open christelijke levensstijl kiezen, meer geestelijke voeding en interactiekansen met tochtgenoten. Slechts als het aanbod narratief-biografisch verankerd is, ingeoefend wordt in het geloofsgesprek in de gemeenschap en spiritueel-religieus voldoende diepgang heeft, kan het ook werkelijk aanslaan, aldus de bevraging. De hoop werd uitgesproken dat dit onderzoek met andere onderzoeksgegevens (zoals die van het “Bezield verband”, verzameld in samenwerking met het IKKS enkele jaren geleden) vergeleken wordt en verder uitgediept wordt. Als uitkomst van de IPB-studiedag werd een interactieve map voorgesteld http://www.gelovenbeweegt.be/

Van droom naar werkelijkheid?
Voorstelling van de resultaten van het IPB-onderzoek naar levende geloofsgemeenschappen
Leuven, 24 oktober 2015

De plechtstatige promotiezaal van de rectorale hallen in Leuven was het decor voor een bijzonder verrijkende studiedag die georganiseerd werd door het IPB, in samenwerking met het Academisch Centrum voor Praktische Theologie. IPB-voorzitter Josian Caproens mocht de spits afbijten met een eerste inkijk in de resultaten van het onderzoek. “De cijfers tonen aan dat het verlangen naar levende geloofsgemeenschappen niet dood is en dat er grote dromen leven. Tegelijk wordt duidelijk dat heel wat gemeenschappen hier nu al veel van waar maken. Ze vormen een sterk samenhangende groep die open staat naar de bredere samenleving. Ze steunen elkaar om daadwerkelijk als christen te leven. De onderlinge dienstverlening en de inzet naar buiten is groot.” De basis voor het onderzoek vormde een vragenlijst die door bijna 800 respondenten werd ingevuld. In deze lijst werd gepolst naar de feitelijke geloofsgemeenschap van de respondent, maar ook naar de wenselijke gemeenschap. Of: hoe is de realiteit, en waar droom je van? Dat levert een grote hoeveelheid relevante en interessante gegevens op. Op het programma van de studiedag stonden drie thematische rondes, met telkens een presentatie van enkele opvallende cijfergegevens, een getuigenis uit de praktijk en enkele kritische kanttekeningen van een expert.

De eerste ronde focuste op de vraag: ‘Wat geeft leven aan de liturgie?’. Er dook meteen een interessante paradox op: geloofsgemeenschappen volgen de officiële richtlijnen, en tegelijk geven ze zelf vorm aan de liturgie. Uit het onderzoek blijkt ook dat geloofsgemeenschappen als meer levend ervaren worden als men zelf vorm geeft aan de liturgie. Joris Geldhof, professor liturgie aan de theologische faculteit van de KUL, bracht verbreding en verdieping met een liturgiehistorisch en -theologisch discours, waarin hij benadrukte dat diversiteit niet iets is om bang van te zijn. Het blijkt eigen te zijn aan de liturgie.

Tijdens de tweede ronde ging het over verkondiging. Hier bleek dat geloofsgemeenschappen veel waarde hechten aan de inspiratiebronnen, en hierover graag meer gesprekken zouden willen voeren. Tegelijk wordt vastgesteld dat mensen niet vaak anderen uitnodigen om in gesprek te gaan of om mee te komen naar een zondagsviering. Bert Roebben, godsdienstpedagoog en voorzitter van het IKKS, reflecteerde op deze resultaten. Centraal in zijn discours stond de overtuiging dat ‘het woord niet vruchteloos terugkeert’ (Jes. 55, 11a). In een ‘keuzesamenleving’ is het volgens Roebben onze opdracht om (terug) trots te zijn op onze overtuiging, en dat ook ter sprake te brengen in het maatschappelijke toneel. We moeten elkaar opnieuw leren aanspreken. ‘In het kader van een “nieuw wij” kunnen we door onze getuigenis het solidariteitsverlangen in de samenleving voeden met spiritualiteit’. Zonder expliciet naar hem te verwijzen, geeft Roebben hier hetzelfde antwoord als Paus Franciscus. Toen de bisschoppen in 2012 een synode hielden over de kerkelijke uitdagingen rond missionering en verkondiging, werd kardinaal Bergoglio gevraagd om het verslag te schrijven. Kort na die synode trad Paus Benedictus XVI af, en werd kardinaal Bergoglio de nieuwe paus. Het verslag van de synode over verkondiging werd daardoor een pauselijke aansporing om ‘de vreugde van het Evangelie’ te realiseren in de samenleving. De beste manier om te verkondigen is in woord én daad getuigenis afleggen van de bevrijdende kracht van het Evangelie.

De derde ronde verzamelde de resultaten rond diaconie. Vitaliteit en dienstbaarheid (op heel diverse manieren) blijken elkaar te versterken. Bovendien geven respondenten uit ‘sterk levende geloofsgemeenschappen’ aan dat er gerust nog meer mag ingezet worden op diaconie. Anneleen Decoene, stafmedewerker diaconie bij het Netwerk Rechtvaardigheid en Vrede, presenteerde met haar kanttekeningen bij de resultaten levende geloofsgemeenschappen als ‘oefenplaatsen in gerechtigheid’. Ze pleitte ervoor dat geloofsgemeenschappen zich zouden laten raken door het onrecht en de onverschilligheid in onze samenleving. Die ervaringen zijn de bron, de motivatie om in beweging te komen, zodat structuren van onrecht omver geworpen worden. ‘Een authentiek geloof draagt in zich altijd een verlangen om de wereld te veranderen’. Het is een citaat uit Evangelii Gaudium.

De presentaties van de verschillende sprekers zijn beschikbaar op de website van het IPB. Er werd op de studiedag ook een nieuwe website gelanceerd: www.gelovenbeweegt.be, waarop talrijke geloofsgemeenschappen te vinden zijn.
 

« Terug naar nieuws