Gezamenlijke studiedag UCSIA-IKKS:
een “zin-ergetische” voltreffer!


Op 9 juni organiseerden UCSIA en IKKS een denkwerkdag over zin in de samenleving. Het werd zowel inhoudelijk als qua vormgeving een voltreffer. Velen hadden zich laten aanspreken om deel te nemen. Vertegenwoordigers uit middenveld-organisaties, burgerinitiatieven, onderwijsmiddens en geloofsgemeenschappen hielden verzameling in het gastvrije Hof van Liere aan de Universiteit van Antwerpen.
  
De dag werd deskundig geleid door Goedroen Juchtmans en René Bouwen en van een verhelderende inleiding voorzien door Stijn Latré.

De deelnemers werden meegenomen in het format van “appreciative inquiry” (A.I.). Ze werden uitgenodigd om via sleutelverhalen uit de eigen praktijk door te stoten naar zogenaamde “kernkrachten” als verbinding tussen deze verhalen. Het idee hierachter is dat deze krachten een weerspiegeling zijn van positieve dynamieken, die leven in de “buik” van de samenleving, maar die in overleg verdere uitklaring behoeven. Op basis van deze inzichten werd in een volgende stap gesleuteld aan concrete projecten die aan deze kernkrachten een nieuwe gestalte kunnen geven: een vormingstraject voor zingevingsverantwoordelijken in sociale bewegingen, een samenleef-tuinproject in Antwerpen, een burgerinitiatief in de voormalige steenkoolregio van Limburg om culturele diversiteit te herlezen van uit het thema “zingeving”, concrete impulsen voor de omzetting van de “katholieke dialoogschool”, enzovoort.


Als deelnemer en observator zag ik (door mijn bril, er zijn natuurlijk vele andere zichtwijzen mogelijk) drie kenmerken van A.I. opduiken: het leerproces van de dag was communicatief van aard, het gebeuren van de dag zelf was verbinding-scheppend, mensen voelden zich als participant verantwoordelijk voor het welslagen van de dag; er ontstond een ruimte die “safe for diversity” was en er werd levensbeschouwelijk mét elkaar en niet óver elkaar gepraat – iets wat blijkbaar in onze samenleving vandaag geen vanzelfsprekend is.

Het komt erop aan de sprong naar de ander te wagen, zo werd gesteld: die sprong was eerder te “doen” dan te “bedenken”; regelmatig vond er een “klik” plaats in de gesprekken, mensen kwamen tot nieuwe inzichten vanuit de gemeenschappelijkheid zelf van de “learning community”.

Er bleven naar mijn oordeel ook nog enkele bouwwerven open: de aanwezigheid van jongeren en van mensen van andere origine blijft een punt van aandacht; de duurzaamheid van het A.I.-gebeuren is een heikel punt. Het mag niet blijven bij een “hot shot” zonder concreet gevolg; anderzijds is het zo dat het bestuderen van de kernkrachten en het overleg over de inbedding ervan in de samenleving voldoende aandacht verdienen. De verleiding bestaat om te snel tot concrete projectontwikkeling over te gaan. In de A.I.-weg (die doet denken aan de Cardijn-methode van zien-oordelen-handelen) kan het expliciet uitspreken van de levensbeschouwelijke achtergrond een extra dimensie geven aan het gebeuren. Die kwam nu eerder sporadisch ter sprake. Bij vele deelnemers werd het verlangen geuit om in een volgend jaar dit zin-ergetisch verhelderingsproces opnieuw uit te voeren. Men had er blijkbaar zin (“goesting”) in gekregen.

Bert Roebben, voorzitter van het IKKS



IMPULSDAG

ZINergie: een impulsdag over zin geven binnen organisaties.


   Zin is datgene wat ons met elkaar verbindt, wat ons energie geeft, maar ook rust. Je kan het zelf in handen nemen, maar evengoed kan het iets zijn dat je overkomt. Hoe komt die zin tot stand? Waarom zet je je samen met anderen in voor de samenleving? Welke dromen stuwen die goesting voort, ook op levensbeschouwelijk en spiritueel vlak?

“Ben je zinvol bezig in je werk?”

Deze impulsdag richt zich tot iedereen die zinvol werk belangrijk vindt en daarrond een leergemeenschap wil vormen; middengroepen, vormingswerkers, vrijwilligers, sociale bewegers, kaderleden, (zelfstandige) ondernemers etc.

De dag is opgezet als een open gespreksdag, waarbij we je (1) bekend willen maken met het waarderend onderzoek en de methode laten ervaren, (2) praktijkervaring rond zingeving in de organisatie willen laten delen en concrete samenwerkingen en projecten ontwikkelen, (3) en tenslotte je persoonlijke ‘zin in samenleven’ versterken.

De impulsdag vindt plaats op donderdag 9 juni 2016 van 9.00u tot 17.00u in het Hof van Liere op de stadscampus van de Universiteit Antwerpen (Prinsstraat 13, 2000 Antwerpen).

Deelname is gratis, maar online inschrijven is vereist: http://www.ucsia.org/main.aspx?c=*UCSIA2&n=121772 

Meer informatie vind je op de website en pdf: http://www.ucsia.org/main.aspx?c=*UCSIA2&n=121773

Met vriendelijke groeten

Het IKKS-team

   

 







IKKS Learning community
De rol van het materiële in rituelen

Op 17 december 2015 kwamen we samen voor een learning community. Thema was: de werking van rituelen en de rol van materie in het ontwikkelen van betekenis. Als uitgangspunt van het gesprek diende de performatieve benadering: de idee dat betekenissen al doende ontstaan. Cultuur, rituelen en traditie liggen volgens deze invalshoek niet vast, maar zijn als het ware vloeibaar, altijd in wording. Meer concreet spiegelden we ons aan twee voorbeelden van publieke rituelen, die de antropologe Irene Stengs onlangs in de UCSIA workshop ‘Rituals, Markets and Redemption’ aan bod liet komen: de groots opgevatte performance van ‘The Passion’ in Nederland, en de spontane gedenkmonumenten voor verkeersslachtoffers.

Enkele vragen die ons bezighielden: Wat is de verhouding van ritueel en religie? Welke uiteenlopende betekenissen kan bijvoorbeeld het kruis krijgen dat zo bekend staat als christelijk symbool? In welke mate kiezen we zelf voor betekenisvolle praktijken, of overkomen ze ons? Wat maakt dat sommige rituelen meer overtuigingskracht hebben? Tot welke vormen van gemeenschap leiden rituelen en waarom willen mensen daarbij zijn? Wie zijn de managers van rituelen vandaag, nu bijvoorbeeld de therapeut de rol van biechtvader heeft overgenomen? Stuk voor stuk interessante kwesties die verder onderzoek kunnen worden.

De man die het kruis draagt - Jan Fabre (OLV Kathedraal Antwerpen)
 

In de namiddag bezochten we in de kathedraal ‘De man die het kruis draagt’, het beeld van Jan Fabre. Pastoor Bart Paepen bracht een boeiend verhaal over de plaats die hedendaagse kunst kan krijgen in een eeuwenoude gotische kerk. Hoe verandert de aanwezigheid van dit beeld het kathedraalbezoek? Het beeld zelf drukt in ieder geval uit dat persoonlijke betekenisgeving en de overgave aan iets anders dan onszelf met elkaar zijn verweven. Paepen verduidelijkte waarom het beeld aan de ingang staat en zodoende de ‘flow’ volgt van de bezoekers: terwijl alle andere werken in de kathedraal, waaronder de schilderijen van Rubens, ons toekijken, zorgt Fabre voor een omgekeerde blik die gericht is naar die beelden. Op die manier worden we uitgenodigd om mee te zoeken naar een nieuwe - en vaak moeilijke - omgang met de grote vragen van het leven.

 
"Elke mens draagt zijn kruis. In dit beeld is het niet anders. Maar de vastberaden blik van de man raakt me. Hij is in gesprek met het kruis en laat zich erdoor aanspreken. Hij wordt niet afgeleid door de waan van de dag, maar blijft geconcentreerd kijken naar en converseren met het kruis. En ondertussen is hij in beweging, gaat hij vooruit en bewaart hij de balans. Uit het beeld spreekt wat mij betreft iets van standvastigheid. Endat beweegt me." (Bert Roebben)